Bewuste materiaalkeuzes als systeem bij woongebouw Legends in Utrecht
Bij de ontwikkeling van woongebouw Legends in Utrecht Leidsche Rijn zijn in een vroeg stadium duidelijke keuzes gemaakt voor materiaalgebruik en bouwsysteem. Die keuzes vormen de basis voor ontwerp, engineering en uitvoering. Hout en duurzaam beton zijn daarbij bewust en in samenhang toegepast, elk op de plek waar zij functioneel en constructief het meest bijdragen. Een van die keuzes betreft de galerijconstructie. Al in de initiatieffase is vastgelegd dat de galerijen en trappen worden uitgevoerd in biobased hout. Deze beslissing heeft directe gevolgen voor detaillering, planning en montage en vraagt om nauwe afstemming tussen ontwerp en uitvoering.
Legends is een wooncomplex in Leidsche Rijn voor actieve 55-plussers en omvat 152 levensloopbestendige huurwoningen. Het gebouw is ontworpen met oog voor comfort, ontmoeting en toekomstbestendig wonen. Juist voor deze doelgroep is het van belang dat ontwerpkeuzes aan de voorkant leiden tot een prettig functionerende en beheersbare woonomgeving op de lange termijn.
“De materiaalkeuze lag al vroeg vast,” vertelt Davey Vaarting, bouwplaatsmanager bij Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Amsterdam. Samen met Frederik Lassche, werkvoorbereider bij houtleverancier Hupkes Wijma B.V., werkt hij aan de realisatie van de galerijen. Zij lichten toe wat deze keuze betekent in de praktijk van het bouwen.
Ontwerpkeuzes die de uitvoering sturen
Legends is ontworpen rondom een collectieve binnentuin, met doorlopende galerijen en trappen als ontsluitingsstructuur. Deze opzet vormt de basis voor heldere routing en een aangename verblijfskwaliteit. Groen is vanaf het ontwerp integraal meegenomen: klimplanten komen langs de borstweringen en bomen in de binnentuin zijn voorzien om comfort te bieden, inkijk te beperken en geluid te reduceren. Daarmee is al vroeg vastgelegd hoe de woonomgeving straks functioneert en welke waarde het toevoegt.
Ook constructief zijn bewuste keuzes gemaakt. Het woongebouw is opgezet met een prefab skelet van kolommen en balken, in combinatie met in het werk gestorte betonconstructies en prefab kernen. Onder maaiveld is beton toegepast met minimaal 30% gerecycled materiaal. De galerijen zijn uitgevoerd in hout; kolommen en vloeren van de woningen bestaan uit prefab beton met gerecycled granulaat. Deze combinatie zorgt voor een efficiënte materiaalinzet en een beheersbaar bouwproces.
Legends is ontworpen rondom een collectieve binnentuin, met doorlopende galerijen en trappen als ontsluitingsstructuur
“Doordat de galerijen vanaf het begin als houten elementen zijn ontworpen, konden we daar in de engineering en planning volledig op sturen,” zegt Davey.
Effect van vroege materiaalkeuzes op de uitvoering
“Doordat de galerijen vanaf het begin als houten elementen zijn ontworpen, konden we daar in de engineering en planning volledig op sturen,” zegt Davey. “De galerijen zijn prefab aangevoerd, waardoor de werkzaamheden op de bouwplaats vooral bestaan uit montage. Dat vraagt wel om een hoge mate van voorbereiding: de maatvoering en het stellen van de ankers moeten vooraf zorgvuldig zijn uitgevoerd. Wanneer die basis klopt, kan de bouwplaats daadwerkelijk functioneren als montageplaats en verloopt de uitvoering beheersbaar en efficiënt.”
Volgens Frederik zit de meerwaarde vooral in de voorbereiding. “De galerijen en trappen zijn grotendeels prefab voorbereid. Dat betekent minder bewerkingen op de bouwplaats en een voorspelbare montage. De maatvoering, het gewicht en de detaillering zijn vooraf afgestemd op transport, hijsbewegingen en montagevolgorde.” Davey vult aan: “Dat zijn concrete keuzes die het uitvoeringsproces beter beheersbaar maken, zeker in een stedelijke omgeving. Daarbij is een just-in-time aanvoer op dagproducties essentieel, afgestemd op volle vrachten en een efficiënte logistiek.”
Circulariteit als ontwerpparameter
Ook circulariteit is meegenomen in de uitwerking van de galerijen. “In de detaillering is rekening gehouden met demontage en toekomstig hergebruik,” zegt Frederik. “Dat vraagt extra aandacht in de ontwerpfase, maar vergroot de flexibiliteit van het gebouw op de lange termijn.”
“Per project kijken we wat logisch is in het gebruik van materialen,” zegt Davey. “Door hout toe te passen in een dragend en zichtbaar onderdeel van het gebouw, moet het in de praktijk gewoon kloppen. Het wordt direct duidelijk of het werkt, of het maakbaar is en of de details goed zijn.”
Vooruitkijken in ontwerp en uitvoering
Innovaties in houtbehandeling en verbindingstechnieken maken het mogelijk om houten galerijen en trappen te realiseren die voldoen aan hoge eisen op het gebied van veiligheid, kwaliteit en duurzaamheid. “Die ontwikkelingen zijn essentieel,” zegt Davey. “Ze zorgen ervoor dat we ook in de toekomst met hout kunnen blijven bouwen op het niveau dat projecten als Legends vragen.”
“Dit project laat zien dat de grootste winst zit in het moment waarop keuzes worden gemaakt. Door materiaalkeuzes vroeg vast te leggen en consequent door te voeren in ontwerp en uitvoering, levert dat niet alleen minder uitstoot op, maar ook gewoon een beter en beheersbaarder project.”
Legends bevindt zich in de afbouwfase en de eerste blokken komen uit de steiger. De verwachting is dat het gebouw in het eerste kwartaal volledig uit de steigers is. Dan wordt de diverse detaillering van het gebouw direct zichtbaar. Over een aantal weken start het bouwteam met de binnentuin en de afbouw van de algemene ruimtes.