Bij ROOTZ Haarlem begint verdichten met ruimte voor landschap
ROOTZ verandert een voormalige kantoorlocatie in Schalkwijk-Midden in een gemengde woonbuurt. Bij een hoge woningdichtheid telt iedere keuze voor de ruimte tussen de gebouwen. In ROOTZ in Haarlem vormt het landschap het raamwerk voor een nieuwe buurt met koop-, huur- en zorgwoningen. Architect Michael Maminski van Rijnboutt, vastgoedontwikkelaar Frits van de Reep van Dura Vermeer Bouw en Vastgoed Amsterdam en Remco van der Heijden, ontwikkelingsmanager bij Amvest, vertellen hoe zij ruimte voor groen maken, wat bewoners daarvan merken en hoe die kwaliteit behouden blijft.
Het landschap begint bij de gevel
Om tussen de woongebouwen zoveel mogelijk ruimte voor groen te houden, begint de oplossing bij de indeling van de gebouwen zelf. “We hebben ervoor gekozen om buitenruimtes in de gebouwen op te nemen”, vertelt Michael Maminski van Rijnboutt. “Bij woningen op de begane grond liggen ze bijvoorbeeld als loggia binnen de gevel. Daardoor blijft er rondom de gebouwen meer ruimte voor groen en kunnen bomen dicht bij de gevel groeien.”
Uitkragende balkons zijn daarom pas vanaf de tweede verdieping toegepast, op plekken waar voldoende ruimte is, zodat bomen ook dicht bij de gevels kunnen groeien. De gebouwen zijn vrijstaand ontworpen, met aandacht voor de gevels. “De gebouwen verschillen in maat, hoogte en materiaalgebruik”, vervolgt Maminski. “Het groen loopt er als één geheel tussendoor.”
De ruimte tussen de gebouwen
ROOTZ wordt grotendeels autoluw. Bewoners en bezoekers parkeren in een centrale parkeerhub ‘The Park’ aan de rand van het gebied. Het gebied tussen de woongebouwen blijft vrij voor groen en wandelroutes. “Vanaf de omliggende straten blijft het groen tussen de gebouwen zichtbaar”, vertelt Maminski. “Een brede voetgangersroute verbindt ROOTZ met de zuidelijker gelegen delen van Schalkwijk-Midden. Smallere doorgangen zorgen voor extra routes door de buurt.”
Het groen loopt door tot op de daken en tegen de gevels. Collectieve daktuinen sluiten aan op gemeenschappelijke huiskamers en bieden buitenruimte aan woningen die daar zelf niet over beschikken. Begroeide gevels en gevarieerde beplanting zorgen voor schaduw en verkoeling en bieden leefruimte aan vogels, insecten en vleermuizen.
“Vanuit mijn perspectief is de weg naar de voordeur net zo belangrijk als de weg achter de voordeur”, zegt Remco van der Heijden, ontwikkelingsmanager bij Amvest. “Mensen moeten zich vooral thuis voelen en willen graag in een fijne woonomgeving leven.” Volgens Van der Heijden helpt de combinatie van verschillende bewonersgroepen en gedeelde plekken daarbij. “Straks wonen hier mensen met uiteenlopende achtergronden en woonbehoeften naast elkaar. Bewoners gebruiken de buurt op verschillende momenten van de dag en kunnen elkaar onderweg tegenkomen.”
Parkeerhub 'The Park'
De gebouwen zijn vrijstaand ontworpen, met aandacht voor de gevels.
Centraal in de buurt blijft het bestaande paviljoen staan. Het krijgt een nieuwe functie als ontmoetingsplek, met een buitenruimte die toegankelijk is voor de hele buurt. Van der Heijden hoopt dat bewoners daardoor meer voor elkaar kunnen betekenen. “Het mooiste zou zijn wanneer ouderen en jongeren elkaars kennis gaan delen en elkaar helpen.”
Dichtheid gebruiken om ruimte te maken
De verdeling van woningen, zorg en voorzieningen bepaalt hoeveel ruimte er overblijft voor groen. “De belangrijkste keuze was om de woningdichtheid te concentreren rond de centrale voorzieningen en de plekken waar het verkeer samenkomt”, vertelt vastgoedontwikkelaar Frits van de Reep. “Door woningen, zorg en dagelijkse voorzieningen bij elkaar te brengen, ontstaat voldoende draagvlak voor die voorzieningen. Tegelijk houden we op andere plekken ruimte over voor groen.”
“Een ontwerp moet ook financieel haalbaar zijn. Daarom kijken we al vroeg samen naar de ruimte voor landschap, het woningprogramma en de kosten”, vertelt Van de Reep. “Als je die afwegingen pas later maakt, moet je soms terug naar de tekentafel.”
De kwaliteit vasthouden
ROOTZ is een ontwikkeling van Dura Vermeer en Amvest, met Boelens de Gruyter als gedelegeerd ontwikkelaar. Het plan maakt deel uit van het gebiedsconcept ‘Stad tussen de Bomen’, dat voortkomt uit de landschapsvisie van ZUS. Rijnboutt vertaalde die visie voor ROOTZ naar een stedenbouwkundig plan, landschapsontwerp en spelregels voor de gebouwen.
“Als coördinerend architect bewaken we die uitgangspunten tijdens het ontwerpproces”, vertelt Maminski. “Architecten, landschapsontwerpers, adviseurs en opdrachtgevers zitten daarvoor samen aan tafel. Zo kunnen de gebouwen ieder een eigen identiteit krijgen en blijft ROOTZ als geheel herkenbaar.”
“Als het programma, de planning of de financiële uitgangspunten veranderen, kijken we steeds of de ruimte voor groen, water en routes behouden blijft”, vertelt Van de Reep. “Aanpassingen zochten we vooral in de gebouwen, woningtypen en fasering.” Voor Van de Reep ligt daarin een belangrijke les voor volgende gebiedsontwikkelingen. “Als je veel woningen en een royaal landschap wilt combineren, moet je vanaf het begin bepalen welke ruimte je voor groen vrijhoudt. Die keuze moet ook overeind blijven als het plan onderweg verandert.”
Die aandacht voor kwaliteit loopt door in het dagelijks gebruik van de buurt. Van der Heijden: “Het landschap nodigt uit om buiten te verblijven en elkaar te ontmoeten. Die kwaliteit willen we behouden, zodat ROOTZ ook op lange termijn een fijne plek blijft om te wonen.”