De Silo in Apeldoorn: vijf biotopen in één gebouw
Als sluitstuk van de gebiedsontwikkeling Havenpark in Apeldoorn staat sinds 2024 de Silo als een robuust en beeldbepalend kopstuk aan het park. Een appartementsgebouw met 24 woningen in verschillende segmenten, zorgvuldig gepositioneerd aan het kanaal. Maar achter de stevige bakstenen gevel schuilt meer dan architectonische kwaliteit. De Silo is een voorbeeld van hoe Ruimte voor Natuur systematisch en integraal kan worden toegepast in stedelijke woningbouw.
Bij de Silo werd natuur niet als toevoeging gezien, maar als structureel onderdeel van het ontwerp. Al voor de tenderfase stond natuurinclusiviteit op de agenda en dit uitgangspunt bleef gedurende het hele proces nadrukkelijk aanwezig en belangrijk voor het team.
Natuur vanaf de eerste schets
De ambities voor biodiversiteit en klimaatadaptatie zijn in een vroeg stadium verankerd in het ontwerp. Architect Studio Komma, het ontwikkelteam en de landschapsarchitect werkten samen aan een gebouw waarin groen en ecologie geen losse elementen zijn, maar een gelaagd systeem vormen. Daarbij werd gewerkt met een eigen denkkader: een ‘bio-MRI’ om meetbaar te maken welke bijdrage het plan levert aan biodiversiteit, klimaatadaptatie en gezondheid. Eigenlijk een voorloper op wat wij binnen Dura Vermeer nu kennen als Ruimte voor Natuur.
De insteek was helder: geen incidentele groene accenten, maar een geïntegreerde biotopenstructuur in en om het gebouw. Een biotoop is een leefomgeving voor planten en dieren met specifieke kenmerken, zoals beschutting, voedsel, nestgelegenheid of water. Door meerdere van zulke leefomgevingen op verschillende niveaus toe te voegen – van plint tot dak – ontstaat een samenhangend ecosysteem. Hoe diverser zo’n structuur is ingericht, hoe groter de kans dat verschillende soorten zich er kunnen vestigen. De Silo moest daarom niet alleen aansluiten op het naastgelegen park, maar zelf onderdeel worden van een groter ecologisch netwerk langs het kanaal: een kralensnoer van groene plekken in de stad dat soorten helpt zich te verplaatsen, te voeden en voort te planten.
Vijf biotopen, een gebouw
De Ruimte voor Natuur-kern bij De Silo zit in de toevoeging van vijf biotopen op en aan het gebouw. Samen vormen ze een verticale ecologische structuur, van maaiveld tot dak.
Aan de voet van het gebouw loopt een geïntegreerde bloembak rondom de plint. Deze omzoomt de appartementen en de gemeenschappelijke woonkamer op de begane grond met vaste planten en siergrassen. In de uitstekende onderrand van het basement zijn insectenstenen opgenomen, zichtbaar geïntegreerd in de architectuur. Hier vinden bijen en andere insecten nestgelegenheid, direct aan het park.
Op de derde verdieping zorgt een setback voor een daktuin met planten en siergrassen. De kroonlijst van het basement is niet alleen een architectonisch element, maar bevat nestgelegenheden voor diverse vogelsoorten. Op het dak ligt een sedumdak dat bijdraagt aan waterretentie, verkoeling en habitatvorming.
Aan de noordzijde klimt een groene gevel omhoog langs het gebouw. In het atrium bevindt zich een ‘groene long’: een beschutte buitenruimte met plantenbakken en klimplanten die licht, lucht en natuur naar binnen haalt. De verschillende lagen zijn met elkaar verbonden door verticale groenstructuren, waardoor flora en fauna zich door het gebouw kunnen verplaatsen.
De kroonlijst van het basement bevat nestgelegenheden voor diverse vogelsoorten
Aan de noordzijde klimt een groene gevel omhoog langs het gebouw
Bijzonder is de specifieke aandacht voor de sleedoornpage, een vlindersoort die in het gebied voorkomt. Op basis van faunaonderzoek is bewust sleedoorn toegevoegd aan de beplanting, zodat deze soort daadwerkelijk kan profiteren van de ontwikkeling. Daarmee gaat het ontwerp verder dan generieke biodiversiteit; het sluit aan op de lokale ecologische context.
Daarnaast zijn nestvoorzieningen geïntegreerd voor huismussen, gierzwaluwen, gewone dwergvleermuizen en laatvliegers. Niet als losse kastjes achteraf, maar als esthetisch passend onderdeel van de gevel.
Biodiversiteit die je ziet...en niet ziet
De gelaagde opbouw van groen zorgt ervoor dat bewoners op meerdere niveaus natuur ervaren. Vanuit de appartementen is zicht op het park en op de groene omzoming van het gebouw. Op de vierde verdieping kijken bewoners uit over de daktuin. Vanuit de trap- en lifthal is de groene long zichtbaar. De achtergevel wordt verzacht door klimplanten.
Maar minstens zo belangrijk is wat niet direct zichtbaar is: de insectenstenen in de plint, de verblijfplaatsen in de kroonlijst, het sedumdak dat regenwater buffert en insecten aantrekt. Het gebouw fungeert als habitat én als verbinding met het park en het kanaal, dat zelf al een ecologische corridor vormt. Samen versterken park en gebouw elkaar en ontstaat een grotere groene plek in de stad.
Groen wonen in de stad
Ruimte voor Natuur vertaalt zich in De Silo niet alleen naar biodiversiteit, maar ook naar beleving en sociale kwaliteit. De gemeenschappelijke woonkamer op de begane grond ligt direct aan het park en wordt omgeven door groen. Hier ontmoeten bewoners elkaar, met zicht op de natuurlijke omgeving.
Tijdens de ontwikkeling zijn bewoners betrokken via workshops over de inrichting van de gemeenschappelijke ruimte en over groen op terrassen. Bij oplevering kreeg iedere bewoner een boompje voor het balkon of terras. Ook zijn gezamenlijk dahlia’s geplant. Zo wordt natuurinclusiviteit niet alleen ontworpen, maar ook beleefd en gedragen.
Borging voor de lange termijn
Natuurinclusief bouwen vraagt om borging. Voor de Silo is een onderhoudsadvies opgesteld dat onderdeel is van de VvE-documentatie. De professionele beheerder was al in de planvorming betrokken. Voor het onderhoud van het groen op het hoofddak is zelfs een abseilconstructie meegenomen in ontwerp en exploitatie.
Door te kiezen voor inheemse beplanting en een irrigatiesysteem in de plantenbakken wordt het beheer onderhoudsarm en duurzaam ingericht. Daarmee blijft de natuurwaarde ook op lange termijn behouden en kan deze zelfs doorgroeien.
Lessen voor de toekomst
De belangrijkste les uit De Silo is eenvoudig, maar krachtig: begin vroeg en houd het onderwerp vast. Vanaf de tenderfase is natuurinclusiviteit onderdeel geweest van het gesprek. Gedurende het proces bleef het team het thema actief agenderen. Specifiek het team van de groene bouwstroom had hierin een grote rol. Het team met calculator, engineer, projectmanager en ook de verkoopadviseur. In dit team was er de wil om iets extra's te doen en echt een extra stap te zetten.
Daaruit blijkt hoe belangrijk het is om mensen om je heen te verzamelen die intrinsiek gemotiveerd zijn om met dit onderwerp aan de slag te gaan. Natuurinclusief bouwen vraagt om samenwerking tussen ontwikkelaar, architect, landschapsarchitect en uitvoerende partijen. En vergeet daarin ook de (rol van de) bewoners niet. Als het werk door alle partijen is gedaan, blijven de bewoners over om alle Ruimte voor Natuur-initiatieven in leven te houden.
De Silo laat zien dat Ruimte voor Natuur niet alleen een morele ambitie is, maar ook een ruimtelijke en sociale meerwaarde creëert. Het gebouw is robuust in verschijning, maar verfijnd in ecologische uitwerking. Een project dat bewijst dat natuurinclusieve stedelijke woningbouw niet alleen mogelijk is, maar essentieel voor een toekomstbestendige stad.