Haalbaar, betaalbaar en leefbaar wonen op hoogte: kan dat eigenlijk wel

De druk op de woningmarkt in stedelijke gebieden neemt toe. Ruimte is schaars, bouwkosten stijgen en betaalbare woningen zijn moeilijk te realiseren. Hoogbouw wordt vaak gezien als een logische oplossing. Maar hoe zorg je dat bouwen op hoogte ook haalbaar, betaalbaar én leefbaar blijft? “Het gaat niet alleen om zoveel mogelijk woningen maken, maar vooral om een plek waar mensen zich thuis voelen.”

Die vraag staat centraal in het Amsterdamse Hamerkwartier. Dit gebied was voorheen vooral monofunctioneel ingericht op werken, met veel bedrijvigheid en kleine kantoren, maar moet de komende jaren transformeren naar een gemengd woon-werkgebied. Mede dankzij de aantrekkelijke ligging aan het IJ en goede bereikbaarheid biedt de locatie hiervoor mooie kansen. Niels Nieboer en Marianne Langelaar en Daan Roggeveen van MORE Architecture vertellen hoe hoogbouw kan bijdragen aan het oplossen van het woningtekort.

Focus op haalbaarheid, betaalbaarheid en leefbaarheid

“De schaarste aan betaalbare woningen in stedelijke gebieden neemt enorm toe,” zegt Nieboer. “Tegelijkertijd wordt grond steeds duurder. Om die businesscase haalbaar te houden, moet je meer volume maken op dezelfde vierkante meter. Dan moet je uiteindelijk de lucht in.” Een goed voorbeeld hiervan is Nest in Noord. Deze toekomstige woontoren in het Hamerkwartier wordt ongeveer 105 meter hoog en biedt straks ruimte aan zo’n 300 woningen in het middenhuursegment. Bij hoogbouwprojecten zoals Nest in Noord spelen haalbaarheid, betaalbaarheid en leefbaarheid een sleutelrol.

Haalbaarheid: integraal samenwerken vanaf het begin

Daarnaast speelt volgens Roggeveen ook mee dat Nederland van oudsher weinig hoogbouwcultuur kent. “We zijn gewend aan grondgebonden woningen. Daardoor ontbreekt soms het perspectief op hoe het is om echt in een toren te wonen en daar je leven op te bouwen." Hoogbouwprojecten zijn technisch complex. Zeker binnenstedelijke locaties brengen extra uitdagingen met zich mee, zoals beperkte bouwruimte, strenge eisen en ingewikkelde logistiek.

Als voorbeeld noemt Nieboer de ijzersterke fundering die nodig is voor hoogbouw: “De funderingspalen voor zo’n toren gaan soms wel zestig meter de grond in.” Daarom begint haalbaarheid volgens Langelaar bij een integrale aanpak.

We zitten vanaf de start met een multidisciplinair team aan tafel. Niet alleen om over techniek te praten, maar ook over onze ambities en dromen voor het gebouw. Je wilt vroeg in het proces al risico’s ondervangen, omdat bijsturen later haast onmogelijk is.

Betaalbaarheid: besparen door slim te ontwerpen

Hoogbouw is kostbaar. Vooral funderingen, constructies, installaties en parkeervoorzieningen drukken zwaar op de kosten. “Een enorme parkeerbak onder de grond kost gigantisch veel geld én CO2,” zegt Nieboer. “Dus als je slimmer met mobiliteit kunt omgaan, helpt dat enorm.” Dat maakt het Hamerkwartier volgens Roggeveen een interessante locatie. Dankzij de nabijheid van de pont naar Amsterdam Centraal en goede fietsverbindingen verwachten zij dat veel bewoners geen auto nodig zullen hebben.

Betaalbaarheid zit volgens Langelaar niet alleen in kostenreductie, maar vooral in slimme ontwerpkeuzes. “We zoeken continu naar de balans tussen efficiëntie, herhaling en woonkwaliteit. Dat betekent bijvoorbeeld slim omgaan met plattegronden, constructie en de indeling van liften, trappenhuizen en gangen. Op die manier kunnen zoveel mogelijk vierkante meters gebruikt worden als woonruimte.”

Leefbaarheid: ontwerpen voor ontmoetingen

In hoogbouw leven veel mensen dicht op elkaar. Daarom is aandacht voor leefbaarheid en sociale cohesie onmisbaar. Roggeveen: “Het gaat niet alleen om zoveel mogelijk woningen bouwen. De vraag is vooral: hoe maak je een stuk stad waar mensen zich thuis voelen, waar ze hun buren kennen, een sociaal vangnet hebben en waar ze jarenlang prettig wonen?” Of, zoals Langelaar het verwoordt: “Zou ik hier zelf willen wonen?” Daarbij spelen veel verschillende factoren een rol: van een overzichtelijke entree tot een fijne buitenruimte en voldoende ventilatiemogelijkheden.

Daarnaast wordt ook het sociale aspect van leefbaarheid steeds belangrijker. Roggeveen: “In 2050 woont naar verwachting de helft van Amsterdam alleen. Dan moet je ook nadenken over gedeelde voorzieningen en plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.” In het Hamerkwartier wordt daarom nadrukkelijk ingezet op gedeelde voorzieningen, gezamenlijke dakterrassen en een aantrekkelijke plint. “Je wilt voorkomen dat mensen zich anoniem of geïsoleerd voelen,” zegt Nieboer. “Daarom willen we echt een wij-gevoel creëren.”

Lessen voor de toekomst

De opgave van het Hamerkwartier is niet uniek. Op steeds meer plekken in het land neemt de vraag naar hoogbouw toe. Daarom is de behoefte aan herbruikbare oplossingen groot. Langelaar: Bij oplossingen die we voor het Hamerkwartier inzetten, zoals steigerloos bouwen en een prefab bouwsysteem, kijken we meteen of we die later opnieuw kunnen toepassen. Je wilt uiteindelijk toe naar een aanpak die je kunt herhalen en verder ontwikkelen.”Volgens Nieboer draait het daarbij om meer dan alleen efficiënt bouwen. “Alles wat onder de motorkap van een gebouw zit, wil je zo goed mogelijk uitgedacht hebben, van bouwsystematiek tot plattegronden. Die kennis helpt toekomstige hoogbouwprojecten sneller, slimmer en voorspelbaarder te realiseren.” Bovendien sluit deze aanpak ook goed aan op de visie van Dura Vermeer. Nieboer:

We willen uitgroeien tot een van de hoogbouwspecialisten van Nederland. Als bouwer én als ontwikkelaar, waarbij we werken vanuit een voorspelbaar en betrouwbaar concept en toch ieder project een eigen uitstraling en identiteit geven.

Wil je meer weten over betaalbaar wonen op hoogte? Op dinsdag 9 juni om 13:00 vertellen Daan, Marianne en Niels je nog meer over dit onderwerp, op de PROVADA. Je vindt onze stand in Hal 12, stand 43. Tot dan!